مبانی انسان شناختی تربیت از منظر قرآن کریم و روایات (قسمت دوم)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری قرآن وعلوم تربیتی

چکیده

یکی از محورهای اساسی در تلاش‌های فکری و علمی از دیرباز در تمام جوامع بشری، شناخت انسان و ژرفای وجود او بوده، و تلاش‌های فکری و علمی گسترده در باب شناختن زوایای وجود انسان از سوی انسان‌شناسان، عالمان، فیلسوفان و عارفان انجام گرفته، انسان در اسلام از منظرهای مختلف قابل بررسی است. انسان از منظر قرآن و حدیث، انسان از منظر فلسفه اسلامی، از منظر عرفان اسلامی، انسان در اخلاق اسلا‌می ‌و... در این نوشتار انسان از منظر قرآن کریم بررسی می‌شود و مبانی انسان‌شناسی تربیت از آموزه‌های قرآنی استخراج می‌گردد.
در قرآن کریم در مورد انسان و شئون وجودی او، ادوار حیات، قابلیت‌ها و استعدادها و امور مربوط به او سخن بسیار رفته، از این پدیده پیچیده و شگرف با واژه‌های انسان، بشر، ناس، بنی آدم و... نام برده شده است. آموزه‌های قرآنی در مورد انسان از جامعیت ویژه و غنای درخور برخوردارند؛ زیرا آیات قرآنی به انسان به عنوان یک مجموعه نگریسته، مجموعه‌ای که دارای ساحت‌های متعدد، زوایا و شئون وجودی مختلف، قابلیت‌ها و استعدادهای گوناگون است.
در آیات قرآنی نوآوری‌های بدیع و بی‌بدیلی در مورد انسان وجود دارد که این مطلب هرگز با اندیشه بشری و با استفاده از عقل، حس، تجربه و عرفان قابل دستیابی نیست، مانند آیاتی درباره حیات اخروی انسان، چگونگی زندگی او در برزخ و قیامت، سعه و ساحت‌های وجودی آد‌می ‌بیان شده است و آموزه‌هایی که ایمان و عمل صالح را در شکل گیری شاکله و شخصیت انسان بیان ‌می‌کند همه از نوآوری‌های بدیع و بی‌بدیل قرآنی است. آیات قرآن وحی منزل الهی و خطاناپذیر است، زیرا خاستگاه آن‌ها علم رب العالمین است.

کلیدواژه‌ها